İlk Türk İslam Eserleri

Kutadgu Bilig

11. yüzyılda Yusuf Has Hacip tarafından yazılan ve Karahanlı Hükümdarı Tabgaç Buğra Han’a sunulan eserdir. Eser Karahanlı Lehçesi kullanılarak şiir tarzında yazılmıştır. Kavramlar fabl tekniği ile konuşturulmuştur. Anlamına bakacak olursak pek çok yerde ”Mutluluk veren bilgi” diye aktarılmaktadır fakat bu yanlıştır. Yani Bu eser ”Devlet yönetme bilgisi” olarak çevrilebilir. İlk Türk İslam eseri olarak kabul edilmektedir.

Divanu Lügati’t Türk

11. yüzyılda Kaşgarlı Mahmut tarafından yazılmıştır. Karahanlı Lehçesi ve Arapça diliyle yazılmıştır. Türkçe’nin ilk sözlüğü ve dil bilgisi kitabı olarak kabul edilmektedir. Aynı zamanda bir ansiklopedi ve haritadır. Türkçeyi korumaya ve yüceltmeye yönelik bir eserdir. Yani Türkçe’nin en az Arapça kadar zengin bir dil olduğunu ve Arapçadan geri kalır bir yanı olmadığını ispatlama amacı taşır. İçerisinde Türk Boylarının şemasını ve haritasını da içerir. Yani bir sözlükten çok daha fazlasıdır.

Atabetül Hakayık

12. yüzyılda Edip Ahmet Yüneki tarafından yazılmıştır. Karahanlı Beylerinden olan Muhammed Sipehsalar’a hediye edilmiştir. İçeriği şiirlerden oluşmaktadır, konusu ise din ve ahlaktır. Didaktik yani öğretici bir eserdir. Bu eser anlam olarak ”Hakikatlerin Eşiği” şeklinde çevrilebilir.

Divan-ı Hikmet

12. yüzyılda Hoca Ahmet Yesevi tarafından yazılmıştır. Dini, tasavvufi ve öğretici bir eserdir. Şiirlerin bir araya gelmesiyle ortaya çıkmıştır. Eserde Allah aşkı ve Peygamber sevgisi gibi konular işlenmiştir. 144 adet hikmet ve 1 adet münacaattan oluşmaktadır.

Muhakemetül Lugateyn

15. yüzyılda Ali Şir Nevai tarafından Çağatay Lehçesi ile yazılmıştır. Anlamı ise iki dilin muhakeme edilmesi yani ”İki dilin yargılanması” olarak gösterebiliriz. Eserde iki dil ve iki coğrafya karşılaştırılır. Türkçe’nin Farsçadan daha zengin bir dil olduğunu savunur. Yani bu eser de Türkçeyi korumaya yönelik bir eserdir. Eserde dil bilgisine ve Türk Kültürüne de yer verilmiştir. İlk Türk İslam eserlerinden birisidir.

Dede Korkut

Dede Korkut aslında 12 hikaye ve 1 önsözden oluşur. Tarih boyunca dilden dile ulaşan sözlü bir üründür. Ancak 15-16. yüzyılda yazıya geçirilmiştir. Hikayelerin yazarı anonimdir yani belli değildir. Dede Korkut’un kişiliği üzerine yeterli bilgi yoktur fakat hikayelere bakıldığında onun 9-11. yüzyıllar arasında yaşadığı tahmin edilmektedir.

Garibname

Bu eser 1329 yılında Aşık Paşa tarafından yazılmıştır. Dini, tasavvufi, öğretici nitelikler taşıyan bir eserdir. Eserdeki amaç halka dini ve tasavvufu öğretmek olduğu için özellikle Türkçe yazılmıştır. Aynı zamanda bu eser Türkiye Türkçesi ile yazılan ilk eser olarak kabul edilmektedir.

Related Posts

Osmanlı Devletinde Örfi Yöneticiler

Osmanlı Devletinde Örfi Yöneticiler

Bu yazımızda Osmanlı Devletinde Örfi Yöneticiler konusuna değineceğiz. Osmanlı Padişahları devletin sahip olduğu bölgeye başlıca iki yönetici atar. Bunlardan ilki yürütme kuvvetini temsil eden Bey, öteki ise…

turan taktiği

Turan Taktiği (Hilal Taktiği) Nedir

Turan Taktiği veya Hilal Taktiği dediğimiz bu taktiğin en önemli özelliğini sahte kaçış ve pusu kurmak oluşturur. Bu taktiğin doğru uygulanabilmesi için arazi yapısının ve ordu yapısının…

Devşirme Sistemi Nedir

Devşirme Sistemi Nedir?

Devşirme Sistemi Devşirme sistemi; Osmanlı Devleti’nde uygulanan ve özellikle Balkanlardaki fetihlerden sonra bölgedeki yetenekli Hristiyan çocukların alınarak Osmanlı sarayına getirilmesi; eğitilip orduda ve devletin yüksek kademelerinde görev…

Ekber ve Erşed Sistemi Nedir

Ekber ve Erşed Sistemi Nedir?

Ekber ve Erşed Sistemi Ekber ve Erşed sistemi kısaca, 17. yüzyılda Osmanlı Devleti’nde uygulanmaya başlayan yeni veraset sistemidir. Yeni veraset sistemi ile birlikte Fatih Sultan Mehmet döneminden…

Osmanlı Devletinin Kısa Sürede Büyümesinin Nedenleri

Osmanlı Devleti’nin Kısa Sürede Büyümesinin Nedenleri

Osmanlı Devleti’nin Kısa Sürede Büyümesinin Nedenleri ve Etkili Olan Faktörler Osmanlı Devleti, Anadolu Selçuklu Devleti yıkıldıktan sonra ortaya çıkan beyliklerden olan Osmanlı Beyliği tarafından kurulmuştur. Kuruluş tarihi…

Senedi İttifak Nedir

Senedi İttifak Nedir?

Senedi İttifak’a Giden Süreç Senedi İttifak, Osmanlı Devleti’nde 1808 yılında ayanlar ile merkez bürokrasi arasında imzalanan belgedir. Bu belge 1214 yılında Avrupa’da baronlar ile kral arasında imzalanan…

This Post Has One Comment

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir