Meşveret Meclisi Nedir? İşleyişi ve Özellikleri

Meşveret Meclisi

Meşveret Meclisi, Osmanlı Devleti’nde önemli ve olağanüstü konuların görüşüldüğü geniş katılımlı danışma meclisidir. Özellikle 3. Selim döneminde önem kazanmıştır ve kurumsallaşmıştır.

Bu meclislere Meşveret Meclisi yerine; Meclis-i Hasü’l-Has, Meclis-i Umumi, Meclis-i Müşavere, Meşveret-i Hassa, Meclis-i Has, Meşveret-i Havas, Dar-ı Şura, Meclis-i Şura, Encümen-i Meşveret, Meşveret-i Amme gibi katılımcılara veya niteliklerine göre değişik isimler de denilmiştir.

İslam devlet geleneğinde önemli bir yeri olan meşveret usulü, Osmanlı Devleti’nin hemen her devrinde sıkça başvurulan bir uygulama olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu meclislerin önem kazanması ve itibar edilebilir kurumlar haline gelmesi ancak 17. yüzyılın ortalarına, yani Divan-ı Hümayun toplantılarının seyrekleştiği ve eski önemini kaybettiği dönemlere denk gelmektedir.

18. yüzyılın sonlarına doğru Avrupa’da başlayan Sanayi Devrimi ile hızlı yükselişin gerisinde kalan Osmanlı Devleti, Fransız İhtilali sonrası ortaya çıkan düşünce akımlarının da etkisiyle yeni çözüm yolları arayışlarına başlamıştır. Atılması gereken adımlar için 3. Selim yeni bir Meşveret Meclisi oluşturmuştur. Bu meclis 18. ve 19. yüzyıllarda düzenli olarak sık sık toplanmıştır ve faaliyet göstermiştir.

Meşveret Meclisi 3. Selim
3. Selim

Meşveret Meclisi Katılımcıları Kimlerdir?

Toplanacak meclisin konusuna göre katılımcıları da değişmekteydi. Dolayısıyla görüşülecek konu ile ilgili ve bilgili kişiler Meşveret Meclislerinde bulunmaktaydı. Meşveret toplantılarına devlet erkanı ve devletin ileri gelen isimleri de katılmaktaydılar. Ayrıca gerektiğinde esnaf teşkilatından da görevliler katılabiliyorlardı. Görüşmelere davet edilecek kişiler görüşme konusuna göre değişiklik göstermekteydi.

Meşveret Meclisi Neden ve Nasıl Toplanır?

Meşveret Meclisleri; harbe veya sulhe karar vermek, antlaşmaları görüşmek, önemli memleket meselelerini görüşmek üzere padişahın isteği ve sadrazamın daveti ile toplanırdı. Meclisin katılımcıları ve görüşülecek olan konular önceden belirlenmekteydi.

Meclis, padişahın emri veya sadrazamın önerisiyle toplanabilirdi. Meşveret Meclisleri padişah varsa padişahın, yoksa sadrazamın, ikisi de yoksa şeyhü’l-İslam’ın başkanlığında toplanırdı. Görüşülen konular ise genellikle diplomatik, önemli iç meseleler veya toplumu ilgilendiren iktisadi konulardır.

Devlet idarecileri problemleri Meşveret Meclisine getirerek sorumluluğu geniş bir kitleyle paylaşmayı, sorunu ortak bir karara bağlamayı, böylelikle kararı halkın gözünde meşrulaştırmayı düşünürlerdi. Meclisin aldığı kararlar mazbata halinde padişaha sunulurdu, padişah alınan karara uyardı.

Meşveret Toplantıları Nerede Yapılmaktaydı?

Toplantıların gerçekleştirileceği belirli özel bir yer yoktu. Meşveret toplantıları sarayda, Tershane’de, Bab-ı Ali’de, ocak kapılarında, sadrazam konağında veya padişahın huzurunda yapılabilirdi.

Meşveret Meclisi Ne Zaman Toplanırdı?

Bu toplantılar önceleri Pazartesi ve Perşembe günleri yapılırken, sonraları Pazar ve Salı günlerine çevrilmiştir. Yani haftada iki gün toplanan daimi bir meclis statüsü kazanmıştır.

Meclisler Ne Gibi Sorunlarla Karşılaşmıştır?

Meclis toplantılarının çok kalabalık olması, katılımcıların çekimser konuşmaları, üst rütbelilerin diğer katılımcıları kendilerinden alt seviyede görmeleri, konuşulanların ve alınan kararların meclis dışına çıkması gibi sorunlarla karşılaşılmıştır.

Related Posts

Osmanlı Devletinde Örfi Yöneticiler

Osmanlı Devletinde Örfi Yöneticiler

Bu yazımızda Osmanlı Devletinde Örfi Yöneticiler konusuna değineceğiz. Osmanlı Padişahları devletin sahip olduğu bölgeye başlıca iki yönetici atar. Bunlardan ilki yürütme kuvvetini temsil eden Bey, öteki ise…

turan taktiği

Turan Taktiği (Hilal Taktiği) Nedir

Turan Taktiği veya Hilal Taktiği dediğimiz bu taktiğin en önemli özelliğini sahte kaçış ve pusu kurmak oluşturur. Bu taktiğin doğru uygulanabilmesi için arazi yapısının ve ordu yapısının…

Devşirme Sistemi Nedir

Devşirme Sistemi Nedir?

Devşirme Sistemi Devşirme sistemi; Osmanlı Devleti’nde uygulanan ve özellikle Balkanlardaki fetihlerden sonra bölgedeki yetenekli Hristiyan çocukların alınarak Osmanlı sarayına getirilmesi; eğitilip orduda ve devletin yüksek kademelerinde görev…

Ekber ve Erşed Sistemi Nedir

Ekber ve Erşed Sistemi Nedir?

Ekber ve Erşed Sistemi Ekber ve Erşed sistemi kısaca, 17. yüzyılda Osmanlı Devleti’nde uygulanmaya başlayan yeni veraset sistemidir. Yeni veraset sistemi ile birlikte Fatih Sultan Mehmet döneminden…

Osmanlı Devletinin Kısa Sürede Büyümesinin Nedenleri

Osmanlı Devleti’nin Kısa Sürede Büyümesinin Nedenleri

Osmanlı Devleti’nin Kısa Sürede Büyümesinin Nedenleri ve Etkili Olan Faktörler Osmanlı Devleti, Anadolu Selçuklu Devleti yıkıldıktan sonra ortaya çıkan beyliklerden olan Osmanlı Beyliği tarafından kurulmuştur. Kuruluş tarihi…

Senedi İttifak Nedir

Senedi İttifak Nedir?

Senedi İttifak’a Giden Süreç Senedi İttifak, Osmanlı Devleti’nde 1808 yılında ayanlar ile merkez bürokrasi arasında imzalanan belgedir. Bu belge 1214 yılında Avrupa’da baronlar ile kral arasında imzalanan…

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir