Selçuklularda Hükümdarlık Alametleri

Selçuklularda Hükümdarlık Alametleri & Sembolleri Nelerdir?

Hükümdarlık Alametleri veya Hükümdarlık Sembolleri dediğimiz şey, hükümdarın hükmü altında olan tüm insanlara kendi meşruiyetini kabul ettirmesi için sahip olduğu somut veya soyut araçlardır. Hükümdar bu araçlar sayesinde kendisinin güç sahibi olduğunu kanıtlar.

1-) Hilat ve Tiraz

Hükümdarlar özellikle resmi törenlerde veya kabullerde hilat adı verilen ve Halife tarafından kendilerine gönderilen elbiseleri giyerlerdi. halife sultana hilat verir, sultan hilatı kabul eder. Bu durum sultanın halifeye bağlılığını göstermektedir. Tören sırasında hilat giymeleri adettendi. Hilat almak bağlılığı gösterir, hilat vermek ise üstünlüğü göstermektedir. Sultana verilen hilat gerek işlemesiyle olsun gerek kumaşı ve rengiyle olsun çok özenerek hazırlanan çok kıymetli bir kıyafettir. Hilat üzerindeki altın işlemelere de tiraz deniyor. Bu verilen hilatlar halife sarayının içinde dar’ül-tiraz isimli yerde yapılmaktadır. İşlemelere verilecek hükümdarın adı da yazılır.

hilat

2-) Tuğ ve Asa

Tuğ eski Türk Devletlerinde bir asanın ucuna bağlanan at kuyruğundan yapılmış püsküllere verilen isimdir. Türk Devletlerinde asaya 9 tuğ takılır. Tuğ ayrı bir semboldür bu tuğların üzerine dikilmiş olduğu asa ise ayrı bir semboldür. Asa sultana özel yapılmış altın bir asadır.

3-) Sikke (Para)

Paralarda da tıpkı hutbede olduğu gibi sıralama devam ediyor. Paranın ön yüzünde değişik simgeler ve semboller vardır. Arka tarafta ise paranın basım tarihi, basım yeri ve parayı kimin bastırdığı yazmaktadır. Parayı bastıran hükümdarın isminin üstünde mevcut halifenin ismi yer almaktadır. Bastırılan paraların madeni değeri ise o günkü ekonomik koşullara göredir.

selçuklu sikkesi

4-) Hutbe

Diğer bir Hükümdarlık Alameti ise hutbedir. Hutbe sırasında 4 büyük halifenin ismi okunduktan sonra önce mevcut halifenin adı ardından ise Büyük Selçuklu Sultanı’nın adı anılıyordu. Böylece insanlar o tarihte kendisini yönetenleri hutbelerden öğreniyorlardı bu bir meşruiyet aracıydı.

5-) Taht

Büyük Selçuklu Sultanı’nın tahtı kıymetli çok değerli mücevherlerle süslenmiş, altından yapılmış bir tahttı. Tahta oturmak için ayrı bir tören yapılmaktaydı bu törene cülus denilmektedir. Sultan ancak bu törenden sonra tahta oturabilirdi. Taht sarayda bulunurdu fakat sefer zamanı sultan nereye giderse taht da oraya giderdi. Hükümdarlık Alametleri yani Hükümdarlık Sembolleri, hükümdar ile birlikte taşınmaktadır. Hükümdar neredeyse alametler ve semboller da oradadır.

taht

6-) Çadır

Diğer bir Hükümdarlık Alameti veya Hükümdarlık Sembolü ise Saltanat Çadırıdır. Saltanat Çadırı diğer çadırlardan çok daha farklıdır. Çadırın malzemeleri normalde zamanlarda sarayın bir odasındadır. Çadırın saray dışına kurulması bir sefer hareketi işareti olarak algılanmaktadır. Çadır sarayın etrafında seferin yapılacağı yöne doğru kurulurdu ve tüm beyler burada toplanırlardı. Çadırın kapısı daima doğuya bakardı.

7-) Çetr

Çetr yani Saltanat Şemsiyesi, sultan nerede durursa dursun sultanın yanında birisi sürekli çetri tutmaktaydı. Çetri tutan kişiye çetrci veya çetrdar denilmektedir. Örneğin sultan Cuma namazına gidiyor ve çok kalabalık, sultanın nerede olduğunu bu şemsiyeye yani çetre bakarak buluyorlar. Çetrin özellikle savaşlarda görünmesi çok önemlidir, eğer çetr düşmüşse sultan ölmüştür demektir. Çetr üzerinde de işlemeler ve püsküller vardır. Bu işlemelerin en önemlisi ok ve yaydır. Aynı zamanda çetr, sultanı güneşten de korumaktadır.

çetr

8 -) Sancak

Selçuklu ordusunda pek çok sancak vardı. Çünkü orduya katılan komutanların kendi bayrakları var, hükümdarların bayrakları var, halifenin bayrağı var, devletlerin bayrakları var savaş alanında pek çok bayrak vardır. Saltanat Sancağı’nın rengi sarıydı, sancaktan sorumlu kişiler ise alemdarlardır.

9-) Nevbet

Diğer bir Hükümdarlık Alameti ise nevbettir. Hükümdarın sarayının kapısında 5 namaz vaktinde nevbet çalınmaktaydı. Nevbet takımının içinde çeşitli müzik aletleri vardır. Barış zamanlarında 5 vakit nevbet çalıyordu. Savaş zamanlarında ise nevbet takımı orduda görev yapıyordu.

nevbet

10-) Tuğra veya Tevki

Sultanların kendilerine has imzaları vardır, bu imzalara tuğra denilmektedir.

11-) Taç

Hükümdarın tacı kıymetli taşlarla süslü bir taçtır. Bu taç Hristiyan hükümdarların kullandıkları taçlara benzememekteydi. Kavuk veya sarık üzerine takılırdı.

12-) Sorguç

Hükümdarın tacına sorguç dikilir bu sorguç bir tüydür. Özellikle tavuz kuşu tüyü tercih edilmektedir.

13-) Sarık

Hükümdarların Saltanat Sarığı denilen özel bir sarıkları vardır. Hükümdarın sarığı sarılış biçimi bakımından diğer tüm sarıklardan farklıdır.

Related Posts

Osmanlı Devletinde Örfi Yöneticiler

Osmanlı Devletinde Örfi Yöneticiler

Bu yazımızda Osmanlı Devletinde Örfi Yöneticiler konusuna değineceğiz. Osmanlı Padişahları devletin sahip olduğu bölgeye başlıca iki yönetici atar. Bunlardan ilki yürütme kuvvetini temsil eden Bey, öteki ise…

turan taktiği

Turan Taktiği (Hilal Taktiği) Nedir

Turan Taktiği veya Hilal Taktiği dediğimiz bu taktiğin en önemli özelliğini sahte kaçış ve pusu kurmak oluşturur. Bu taktiğin doğru uygulanabilmesi için arazi yapısının ve ordu yapısının…

Devşirme Sistemi Nedir

Devşirme Sistemi Nedir?

Devşirme Sistemi Devşirme sistemi; Osmanlı Devleti’nde uygulanan ve özellikle Balkanlardaki fetihlerden sonra bölgedeki yetenekli Hristiyan çocukların alınarak Osmanlı sarayına getirilmesi; eğitilip orduda ve devletin yüksek kademelerinde görev…

Ekber ve Erşed Sistemi Nedir

Ekber ve Erşed Sistemi Nedir?

Ekber ve Erşed Sistemi Ekber ve Erşed sistemi kısaca, 17. yüzyılda Osmanlı Devleti’nde uygulanmaya başlayan yeni veraset sistemidir. Yeni veraset sistemi ile birlikte Fatih Sultan Mehmet döneminden…

Osmanlı Devletinin Kısa Sürede Büyümesinin Nedenleri

Osmanlı Devleti’nin Kısa Sürede Büyümesinin Nedenleri

Osmanlı Devleti’nin Kısa Sürede Büyümesinin Nedenleri ve Etkili Olan Faktörler Osmanlı Devleti, Anadolu Selçuklu Devleti yıkıldıktan sonra ortaya çıkan beyliklerden olan Osmanlı Beyliği tarafından kurulmuştur. Kuruluş tarihi…

Senedi İttifak Nedir

Senedi İttifak Nedir?

Senedi İttifak’a Giden Süreç Senedi İttifak, Osmanlı Devleti’nde 1808 yılında ayanlar ile merkez bürokrasi arasında imzalanan belgedir. Bu belge 1214 yılında Avrupa’da baronlar ile kral arasında imzalanan…

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir