Türkiye’deki Arşivler

Türkiye’de Bulunan Önemli Arşivler

Türkiye’deki Arşivler konumuz öncesinde kısa bir bilgi vermek istiyorum. Ülkemiz, önemli tarihi geçmişe sahip topraklar üzerinde bulunmaktadır. Maalesef ki geçmişten günümüze ulaşan belge sayısı çok fazla değildir. Gerek savaşlar yüzünden gerek insanların ihmalkârlığı ve bilinçsizliği yüzünden nice tarihi belgeler yok olup gitmiştir. Günümüze ulaşan belgeler ise Türkiye’deki Arşivler ‘de bulunmaktadır. Bu arşivlerde sadece eski belgeler ve materyaller değil yakın zamana ait belgeler ve çeşitli yazılar da bulunmaktadır. Bu konumuzda ise Türkiye’de bulunan çeşitli arşivlere bakacağız.

1-) Türk İnkılap Tarihi Enstitüsü Arşivi

1942 Yılında Ankara’da kurulmuştur.
Arşivinde 1. Dünya Savaşı ve İstiklal Harbi belgelerini bulundurmaktadır.
Arşivde, Cumhuriyet Dönemi ile ilgili pek çok malzeme vardır.
100.000 Belge bulunmaktadır. Çok sayıda kitap, eşya, fotoğraf, madalya ve elbise de vardır.
Bazı gazetelerin Osmanlı ve Cumhuriyet Dönemi koleksiyonları mevcuttur.
10.000 Civarı kitap bulunmaktadır.

2-) Vakıflar Genel Müdürlüğü Arşivi

Vakfiye Osmanlı Arşivi olarak da bilinir. Merkezi Ankara’dadır.
Vakıf, İslam Devletleri için çok önemli bir kurumdur. Sosyal barışı temin eden en önemli kurumlardan biridir. Kişilerin gelirlerinin bir kısmını kendi isteklerine göre hayır amaçlı kullanıma verilmesidir.
Her vakfın kuruluşunda vakfiyesi vardır. En önemli koleksiyonu Vakfiye Defterleri‘dir.
Arşivdeki belgeler sadece tarihçileri ilgilendirmez, aynı zamanda hukuki birer delil niteliği taşır.
Selçuklu Dönemi, Beylikler Dönemi ve Osmanlı Dönemi’ni içine alan vakıflar ile ilgili 3470 adet defter vardır. Bu defterlerde 27.000 vakfiye benzeri işlerin yapıldığı kayıtlar mevcuttur.
Başlıca defterler; Vakfiye Defterleri, Esas Defterleri, Hazine Defterleri, Ahkam Defterleri, Tafsil Defterleri, İlmü Haber Defterleri, Nizam Defterleri, Maaş Defterleri.

3-) Emekli Sandığı Arşivi

1879 ila 1908 yılları arasında görev yapmış olan memurların görevleri, maaşları, sicilleri ile ilgili belgeler vardır. Önemli fonlardan birisi Sicilli Ahval Defterleridir.
Emekli Sandığı sicil dosyaları, 1914-1927 yılları arasında devletin sivil ya da askeri bürokrasisi kademelerinde görev yapmış kişilere ait özel dosyalar vardır.
Mülkiye Defteri, Fihrist Defterleri ve Balkan Harbi askerlerinden şehit düşen veya yaralananların bilgilerinin bulunduğu iki ciltlik arşivi vardır.

4-) Türkiye Büyük Millet Meclisi Arşivi

26 Nisan 1920 tarihinde kurulmuştur
Meclis deneyimi meşrutiyet ile başlıyor, Meclis-i Mebusan ve Meclis-i Ayan. Bu iki meclisteki bütün konuşmalar, görüşülen konular tutanaklar ile kayıt altına alınmıştır. Bu tutanaklar mevcuttur.
Meclis-i Mebusan, Meclis-i Ayan, Türkiye Büyük Millet Meclisi dönemlerindeki tutanaklar mevcuttur.
Eski alfabe ile tutulan tutanakların çevirisi yapılmıştır ve ciltlenip kitaba dönüştürülmüştür.
Gazete koleksiyonu vardır.
Çok zengin bir kütüphanesi vardır.
Dünya üzerindeki sayılı arşivlerden birisidir diyebiliriz.

5-) Türk Tarih Kurumu Arşivi

Türk Tarih Kurumu, 1931 yılında Atatürk’ün emriyle kurulmuştur. Merkezi Ankara’dır.
Arkeoloji, Tarih, Antropoloji alanlarında çok zengin bir arşivdir.
Osmanlı Dönemi ve erken Cumhuriyet Dönemine ait belgeler vardır.
Eski yazıda çok sayıda belge vardır. 20.000 kadar nadir el yazması eser mevcuttur.
Çok zengin bir kütüphanesi vardır.

6-) Milli Savunma Bakanlığı Arşivi

Tarihi dökümanlar ile birlikte, askeralma işlemleri ve şehit kayıtları tutulmaktadır.
Kitap olarak 5 ciltlik ”Şehitlerimiz” kitabını yayımlamışlardır.
Memur sayısı kısıtlıdır. Kapalı bir arşivdir
1864 sonrası Osmanlı Dönemi ve 1. Dünya Savaşı ile ilgili belgeler bulunur.

7-) Kızılay Arşivi

1868 yılında kurulmuştur. 93 Harbi başta olmak üzere Osmanlı-Yunan Savaşı, Trablusgarp Savaşı, Balkan Savaşlarında Kızılay önemli rol oynamıştır.
1500 Kutu Osmanlıca ve Fransızca belge, defter vardır.
Esirler ve bize esir düşenler ile ilgili 550 adet defter vardır.
Yardım yazışmaları, protokol defterleri, fotoğraflar, haritalar vb. çeşitli kataloglar vardır.

Related Posts

Osmanlı Devletinde Örfi Yöneticiler

Osmanlı Devletinde Örfi Yöneticiler

Bu yazımızda Osmanlı Devletinde Örfi Yöneticiler konusuna değineceğiz. Osmanlı Padişahları devletin sahip olduğu bölgeye başlıca iki yönetici atar. Bunlardan ilki yürütme kuvvetini temsil eden Bey, öteki ise…

turan taktiği

Turan Taktiği (Hilal Taktiği) Nedir

Turan Taktiği veya Hilal Taktiği dediğimiz bu taktiğin en önemli özelliğini sahte kaçış ve pusu kurmak oluşturur. Bu taktiğin doğru uygulanabilmesi için arazi yapısının ve ordu yapısının…

Devşirme Sistemi Nedir

Devşirme Sistemi Nedir?

Devşirme Sistemi Devşirme sistemi; Osmanlı Devleti’nde uygulanan ve özellikle Balkanlardaki fetihlerden sonra bölgedeki yetenekli Hristiyan çocukların alınarak Osmanlı sarayına getirilmesi; eğitilip orduda ve devletin yüksek kademelerinde görev…

Ekber ve Erşed Sistemi Nedir

Ekber ve Erşed Sistemi Nedir?

Ekber ve Erşed Sistemi Ekber ve Erşed sistemi kısaca, 17. yüzyılda Osmanlı Devleti’nde uygulanmaya başlayan yeni veraset sistemidir. Yeni veraset sistemi ile birlikte Fatih Sultan Mehmet döneminden…

Osmanlı Devletinin Kısa Sürede Büyümesinin Nedenleri

Osmanlı Devleti’nin Kısa Sürede Büyümesinin Nedenleri

Osmanlı Devleti’nin Kısa Sürede Büyümesinin Nedenleri ve Etkili Olan Faktörler Osmanlı Devleti, Anadolu Selçuklu Devleti yıkıldıktan sonra ortaya çıkan beyliklerden olan Osmanlı Beyliği tarafından kurulmuştur. Kuruluş tarihi…

Senedi İttifak Nedir

Senedi İttifak Nedir?

Senedi İttifak’a Giden Süreç Senedi İttifak, Osmanlı Devleti’nde 1808 yılında ayanlar ile merkez bürokrasi arasında imzalanan belgedir. Bu belge 1214 yılında Avrupa’da baronlar ile kral arasında imzalanan…

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir